Γιατί, πράγματι, είναι διαφορετικό να είσαι Φ.ΛΕ.ΦΑ.ΛΟ..

Πριν λίγες ημέρες πραγματοποιήθηκαν και οι φετινές φοιτητικές εκλογές. Παρακολουθώντας τις συμπεράναμε ότι για μια ακόμη χρονιά επιβεβαιώθηκε η διαχρονική εκτίμησή μας. Ότι, δηλαδή, οι φοιτητικές εκλογές αποτελούν μια από τις χρόνιες παθογένειες της τριτοβάθμιας ελληνικής εκπαίδευσης. Δεν θα μπορούσαν, βέβαια, να αποτελέσουν κάτι διαφορετικό, εφόσον βασίζονται στο μεγάλο καρκίνωμα των ελληνικών πανεπιστημίων. Δηλαδή, στις φοιτητικές, κομματικές παρατάξεις.

Όπως έχουμε επισημάνει από τα πρώτα χρόνια της δράσης μας ως φοιτητική συλλογικότητα, οι φοιτητικές παρατάξεις είναι εξολοκλήρου άχρηστες. Λειτουργούν ως δίαυλοι διάχυσης της παρακμιακής λογικής του πολιτικού βίου της χώρας στα πανεπιστήμια και ταυτόχρονα απορροφούν νέα μέλη για τους σάπιους κομματικούς μηχανισμούς. Ως φοιτητές σχεδόν ποτέ δεν θα δούμε τα φοιτητικά κόμματα να οργανώνουν τον ακαδημαϊκό βίο ή να μεριμνούν για την επίλυση των προβλημάτων λειτουργίας των ακαδημαϊκών ιδρυμάτων. Θα τα δούμε, όμως, να πασάρουν τις ατζέντες των μητρικών τους κομμάτων στους χώρους της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Θα δούμε τα μέλη τους να ουρλιάζουν και να αλληλοξυλοφορτώνονται, αγωνιζόμενα να επικρατήσουν στους συσχετισμούς πολιτικής ισχύος, που τα ίδια έχουν προκαλέσει σε χώρους που δεν θα έπρεπε. Και, βέβαια, θα τα δούμε να εκμαυλίζουν το ακαδημαϊκό ήθος, μετατρέποντας τα πανεπιστήμια σε πιάτσες ημιπαράνομου αλισβερισιού.


Αρκεί κανείς να διαβάσει το ρεπορτάζ ενός γνωστού διαδικτυακού τόπου για τις φοιτητικές εκλογές που προηγήθηκαν και θα καταλάβει του λόγου το αληθές. Είχαμε, λοιπόν, για άλλη μια φορά τα εξής:

«Επεισόδια, διπλές κάλπες, καταγγελίες για νοθείες, τραμπουκισμοί, αλλά και για πρώτη φορά, ένα ολόκληρο πανεπιστήμιο να απέχει από την εκλογική διαδικασία, συνθέτουν το σκηνικό των φετινών φοιτητικών εκλογών 2018.
Στον απόηχο πάντως της αποφυγής να μετατραπούν τα δημόσια Ιδρύματα σε ορμητήρια παραβατικών συμπεριφορών, αλλά και να αποφευχθούν κλοπές, τραμπουκισμοί και σοβαρά επεισόδια, η Νομική έστησε διπλές κάλπες (η μία εντός του Ιδρύματος, με τους ψηφοφόρους των παρατάξεων της ΠΑΣΠ, των ΕΑΑΚ, της ΠΚΣ και του BLOCO να ψηφίζουν στις αίθουσες τους κτιρίου επί της οδού Σίνα, ενώ η ΔΑΠ κάλεσε τους φοιτητές στην Αίγλη Ζαππείου).
Άρωμα «νοθείας» φαίνεται ότι απέκτησαν οι εκλογές στο ΤΕΦΑΑ, με φοιτητές και μέλη της ΠΚΣ να καταγγέλλουν τη ΔΑΠ για στημένο σκηνικό τρομοκρατίας. Στην ανακοίνωσή τους αναφέρεται ότι «πριν την έναρξη της διαδικασίας, οι κάλπες των εκλογών -τις έφερε η ΔΑΠ- είχαν μέσα ήδη 15 ψηφοδέλτια της ΔΑΠ. Από το πρωί στελέχη της γαλάζιας παράταξης, τραμπούκιζαν τους υποψήφιους με άλλες παρατάξεις. Στη σχολή έκαναν την εμφάνιση τους μπράβοι της νύχτας που επίσης τους κάλεσε η ΔΑΠ. Η Πανσπουδαστική ΚΣ κατήγγειλε στους φοιτητές του συλλόγου αυτήν την απαράδεκτη κατάσταση. Γι’ αυτό το λόγο η ΠΚΣ δεν θα αναγνωρίσει κανένα αποτέλεσμα από αυτήν την -μόνο στο όνομα- εκλογική διαδικασία».
Αντιστρόφως ανάλογο το κλίμα στα ΤΕΙ Λάρισας, με τη ΔΑΠ να καταγγέλλει την ΠΚΣ για απειλή και προσπάθεια βλάβης της σωματικής ακεραιότητας μελών και στελεχών της ΔΑΠ -ΝΔΦΚ του ΤΕΙ Θεσσαλίας. «Καταγγέλλουμε τα μέλη της ΠΚΣ ότι έχουν φέρει άτομα εκτός του Ιδρύματος, μέλη του κόμματος τους από άλλη πόλη και για απειλή και προσπάθεια βλάβης της σωματικής ακεραιότητας μελών και στελεχών της ΔΑΠ-ΝΔΦΚ. Ευτυχώς, οι ψυχραιμότεροι απέτρεψαν αυτή τη δράση. Οι απειλές και οι τραμπουκισμοί δεν θα περάσουν! Η δημοκρατία όμως θα νικήσει! Καλούμε όλους τους ευσυνείδητους φοιτητές να μας στηρίξουν ως το τέλος της διαδικασίας!», αναφέρεται στην ανακοίνωση.
Περιορισμένης έκτασης, ήταν τα επεισόδια που σημειώθηκαν στο ΕΜΠ, με πετροπόλεμο και ρίψη αντικειμένων μεταξύ μελών της φοιτητικής περιφρούρησης και ομάδα περίπου 15 αγνώστων που αποπειράθηκε να εισέλθει στο κτίριο».

Διαβάζοντας όλα αυτά και βλέποντας video όπως τα παρακάτω, νιώθουμε μια μικρή δικαίωση για τις επιλογές μας. Μπορεί να στερηθήκαμε τις διασυνδέσεις, τις γνωριμίες με τους ισχυρούς, τις καλές δουλειές, τα «κονέ» με σεξουαλικό δέλεαρ, τις κίβδηλες διασκεδάσεις και όλες τις ανούσιες γελοιότητες με τις οποίες το κατεστημένο των παρατάξεων έχει γεμίσει τον φοιτητικό βίο. Κερδίσαμε όμως -κι εξακολουθούμε να κερδίζουμε καθημερινά- την αξιοπρέπειά μας. Και μια φοιτητική ζωή όπως θα έπρεπε να είναι. Ουσιαστική, πνευματική, γεμάτη δημιουργικές ανησυχίες και εύστοχες παρεμβάσεις. Γιατί, πράγματι, είναι διαφορετικό να είσαι Φ.ΛΕ.ΦΑ.ΛΟ.








19 Μάη, ημέρα μνήμης της γενοκτονίας του ποντιακού ελληνισμού


19 Μάη σήμερα, ημέρα μνήμης της γενοκτονίας του ποντιακού ελληνισμού από τους Τούρκους, προτείνουμε την παρακάτω ταινία μικρού μήκους. Η ταινία  παρουσιάζει μέρος από το δράμα των Ποντίων. Ο Peter Stefanidis από την Μελβούρνη της Αυστραλίας, μας μεταφέρει στην οθόνη μας αυτό το 10λεπτο φιλμ με σκοπό να εξαπλωθεί σε όλο τον κόσμο η αλήθεια για την γενοκτονία. Το φιλμ γυρίστηκε εξ’ ολοκλήρου στην Μελβούρνη και προβλήθηκε και στο Φεστιβάλ των Καννών.

Πολιτική παράνοια, προβοκάτσιες και έλλειμμα της ελευθερίας έκφρασης στην Ελλάδα των μνημονίων

Παρακολουθώντας τις πολιτικές εξελίξεις διαπιστώσαμε κάτι ενδιαφέρον. Πριν λίγο καιρό η εφημερίδα Δημοκρατία δέχτηκε μια επικοινωνιακή επίθεση από την ηγεσία του κόμματος της Νέας Δημοκρατίας. Η Δημοκρατία είναι ασφαλώς μια εφημερίδα με αστικές ιδεολογικές καταβολές. Ωστόσο, φιλοξενεί στις στήλες της και αρθρογράφους οι οποίοι εκφράζουν έναν κριτικό λόγο προς την παγκοσμιοποίηση και την επιβεβλημένη «πολιτική ορθότητα». Αυτό φαίνεται πως ήταν αρκετό ώστε να βάλει την εφημερίδα στο στόχαστρο των πολιτικών μοχλών της γερμανικής πρεσβείας που δρουν στην χώρα μας.

Έτσι, πριν λίγο καιρό, ο Κώστας Σημίτης, επιστρατεύοντας προσχηματικούς λόγους, κινήθηκε νομικά εναντίον της προσπαθώντας να την εξοντώσει οικονομικά. Διόλου τυχαίο το γεγονός ότι μερικές ημέρες αργότερα, ο άλλος πυλώνας των συμφερόντων της Μέρκελ στην χώρα μας, δηλαδή το «σύστημα Σαμαρά», σε συνεννόηση με τον Κυριάκο Μητσοτάκη -κι έχοντας ως «πρώτο βιολί» τον ανεκδιήγητο Άδωνι και «μαέστρο» την πρώην πασόκα και νυν εκπρόσωπο τύπου της Ν.Δ Μαρία Σπυράκη-, εξαπέλυσε ένα επικοινωνιακό πογκρόμ κατά της συγκεκριμένης εφημερίδας, καλώντας τους ψηφοφόρους της Ν.Δ να μην την…αγγίζουν! Όλα αυτά έχουν ιδιαίτερη σημασία για κάθε αναγνώστη που ενδιαφέρεται για την ελευθερία του τύπου. Εκείνο, ωστόσο, το επιμέρους στοιχείο το οποίο κεντρίζει το ενδιαφέρον εμάς των μελών της Φ.ΛΕ.ΦΑ.ΛΟ, είναι η επιχειρηματολογία του Άδωνι και των υπόλοιπων ανθρώπων του Σαμαρά.

Σύμφωνα με τον αντιπρόεδρο της Νέας Δημοκρατίας, λοιπόν, η εφημερίδα είναι κρυφοκομμουνιστική, συριζαίικη και οι δημοσιογράφοι της υποκινούμενοι από τον Τσίπρα και αντιδυτικούς παράγοντες! Η Μαρία Σπυράκη προσέθεσε κι έναν επιπλέον λόγο (ενδεχομένως αυτόν που ενοχλεί περισσότερο την πολιτική δράκα της Μέρκελ) για τον οποίο οι αναγνώστες οφείλουν (σύμφωνα με την ηγεσία της Ν.Δ) να μποϋκοτάρουν το έντυπο. Πρόκειται για μια εφημερίδα που δίνει χώρο στον ελληνικό εθνικισμό.

Μολονότι οι μεθοδεύσεις και το αμφιλεγόμενο ποιόν των προσώπων που συγκροτούν την ηγεσία της Ν.Δ καθιστούν προφανές ποιος έχει δίκιο και ποιος άδικο, εμείς δεν θα αναλύσουμε τη συγκεκριμένη υπόθεση περαιτέρω. Θα σταθούμε, όμως, σε κάτι που υπερβαίνει την κόντρα των πολιτικών υπαλλήλων της Μέρκελ και του προαναφερθέντος εντύπου και αφορά την Φ.ΛΕ.ΦΑ.ΛΟ, αλλά και τον ευρύτερο παραδοσιοκρατικό χώρο.

Νομίζουμε ότι οι τακτικοί ακροατές του «Ατσάλινου Ρόδου», της ραδιοφωνικής εκπομπής που παρουσίαζε η λέσχη μας για δυο χρόνια, θα θυμούνται ότι την ίδια ακριβώς επιχειρηματολογία χρησιμοποίησαν κάποιοι «ανώνυμοι» προβοκάτορες στις πλατφόρμες της διεύθυνσης του ραδιοφωνικού σταθμού που μας φιλοξενούσε, προκειμένου να υποστηρίξουν ότι και η Φ.ΛΕ.ΦΑ.ΛΟ είναι μια εθνικιστική ομάδα που έχει στρατεύσει ο Πούτιν(!), για να δρα υπέρ του ΣΥΡΙΖΑ!! Κάποιος καλοπροαίρετος θα μπορούσε να σκεφτεί ότι δεν έχει νόημα να ασχολούμαστε με γραφικότητες ημιπαραφρόνων. Ωστόσο, η υπόθεση δεν είναι τόσο απλή. Έχει υπόβαθρο και μάλιστα σκοτεινό. Υπόβαθρο που φωτίζεται μερικώς αν αναλύσει κανείς το δημόσιο λόγο και την αρθρογραφία των ανθρώπων της ελλαδικής ρεπουμπλικανικής (αληθινά άκρας) δεξιάς, που πλαισίωσαν τα προηγούμενα χρόνια τον Αντώνη Σαμαρά. Θα γίνει τότε αντιληπτό ότι τούτη η προβοκατόρικη πρακτική έχει υιοθετηθεί κι εφαρμοστεί από το προαναφερθέν πολιτικό κύκλωμα (που συγκροτήθηκε από πυρήνες εντός κι εκτός Νέας Δημοκρατίας) σε πολλές περιπτώσεις.

Ψάχνοντας το συνδετικό νήμα της φαινομενικά παρανοϊκής επιχειρηματολογίας αυτών των ανθρώπων, μπορεί κανείς να αποκτήσει μια διαυγή εικόνα του τρόπου με τον οποίο ο αρρωστημένος μακαρθισμός του «συστήματος Σαμαρά», τροφοδοτούμενος από την προβοκατόρικη μανία των Βρυξελλών, επιχειρεί να στρεβλώσει την αληθινή υπόσταση των πολιτικών δρώμενων και να αλλοιώσει το νόημα της ιδεολογίας του ελληνικού εθνικισμού, προκειμένου να χαρίσει εν τέλει όλο τον αντιμνημονιακό κόσμο στην Αριστερά. Επιπλέον, μπορεί κανείς να αποκτήσει και μια εμπειρία των χυδαία προβοκατόρικων πρακτικών, που χρησιμοποιούν ξένες πρεσβείες στα πολιτικά δρώμενα του τόπου μας μέσω των αχυρανθρώπων τους.

Από την πλευρά μας, ως μέλη της Φ.ΛΕ.ΦΑ.ΛΟ, ενθυμούμενοι εκείνη την προβοκατόρικη τακτική τους (που βλέπουμε να επαναλαμβάνεται και σε άλλες περιπτώσεις μη αρεστών στην εξουσιαστική ελίτ εντύπων), δεν έχουμε παρά να τους κεντρίσουμε τις ανησυχίες, δηλώνοντας ότι ακόμη και σ’ αυτούς τους χαλεπούς καιρούς υπάρχουμε (λίγοι αλλά επίμονοι) φοιτητές, που αγωνιζόμαστε αφιλοκερδώς και χωρίς πατρωνίες για τις ιδέες μας. Φοιτητές που στους καιρούς των αισχρών εργασιακών συνθηκών, τις οποίες επιβάλλουν τα μνημόνια της φιλελεύθερης παγκοσμιοποίησης και υπηρετούν ο ΣΥ.ΡΙΖ.Α και η Ν.Δ, βιώνουμε τον μόχθο της καθημερινής εργασίας προκειμένου να χρηματοδοτήσουμε τις σπουδές, τις οικογένειες και τα έντυπα της λέσχης μας. Και θα συνεχίσουμε να το πράττουμε με το ίδιο ανεξάντλητο σθένος. Γιατί πάντα θα υπάρχουν κάποιοι που θα σκέπτονται με την καρδιά τους και όχι με την κουτοπονηριά και την προδοτική υποτέλεια της συστημικής ελίτ και των κολαούζων της.


Για πατρίδα και δικαιοσύνη, για μια ρομαντικά παραδοσιοκρατική αισθητική, ενάντια στους προβοκάτορες των ξένων πρεσβειών και τους πολιτικούς αρλεκίνους της παγκοσμιοποίησης.

Συνέντευξη του Ψαραντώνη στον Γιάννη Παναγιωτακόπουλο

  H συνέντευξη αναδημοσιεύεται από τον ιστότοπο avalonofthearts.gr  με την άδεια του Γιάννη Παναγιωτακόπουλου

 «Ο Δίας ήντωνε βοσκός στ’ Ανωγειανό αόρη, / ήντωνε και το σπίτι του μέσα στο Περαχώρι», τραγουδάει ο Ψαραντώνης στο γνωστό του τραγούδι…
 Όταν τον βλέπεις, συνομιλείς μαζί του, κι ακόμα περισσότερο όταν τον ακούς να τραγουδά και να παίζει την λύρα του, καταλαβαίνεις πως κάπως έτσι, τόσο απλά, χιλιάδες χρόνια παράδοσης είναι εδώ δίπλα μας. Μας μιλούν, μας τραγουδούν, πιανόμαστε από τους ώμους τους και χορεύουμε. Τα πόδια μας χτυπούν στην ίδια γη που χτυπούσαν τα πόδια των Κουρητών, όταν με τους χορούς τους έκρυβαν το κλάμα του μικρού Δία, για να μην τον ακούσει ο πατέρας του ο Κρόνος και τον φάει…
Κάπως έτσι και το σύγχρονο κράτος της παρακμής μας, σε ρόλο Κρόνου, συνεχίζει να τρώει τα παιδιά του. Όμως, σε πείσμα τον καιρών και της συλλογικής μας καταχνιάς, κάπου σ’ εκείνα τα ιερά μέρη του Ψηλορείτη, οι μουσικές δεν σταματούν να γεννιούνται, να παίζονται και να μαγεύουν. Θυμίζοντας μας πως η τεχνοκρατική μας παγωμάρα και η αποικιοποιημένη υποκουλτούρα μας, δεν κατάφεραν να τα καταβροχθίσουν όλα…
Ο Ψαραντώνης είναι ένα ζωντανό παράδειγμα του γεγονότος, πώς όσο πιο γνήσια μπορούμε να εκφράζουμε την ταυτότητά μας, και να συνομιλούμε με την παράδοσή μας, τόσο πιο αδιαμφισβήτητα μπορούμε να λαμβάνουνε την θέση που μας αρμόζει στο διεθνές επίπεδο. Αναγνωρισμένος από μεγάλους ξένους καλλιτέχνες που συνεργάζονται μαζί του, βραβευμένος πολλάκις σε διεθνείς διαγωνισμούς, πρωταγωνιστής σε πολλά ethnic φεστιβάλ του εξωτερικού, και φυσικά ιδιαίτερα αγαπητός στους Έλληνες μουσικόφιλους κάθε είδους, κάθεται δίπλα μας δυσανάλογα απλός, και κουβεντιάζει μαζί μας παίζοντας το κομπολόι του.
 Όταν μιλάει για την προσωπική του ιστορία, είναι λιγομίλητος. Όταν μας περιγράφει τις μουσικές του εμπειρίες, λύνεται η γλώσσα του. Όταν πιάνει στο στόμα του την παράδοση, την ιστορία, τον πολιτισμό μας, τα μάτια του αστράφτουν. Για να μας θυμίσει πώς δίπλα στις πολυεπίπεδες χρεοκοπίες μας, υπάρχει ακόμα κάτι πλούσιο και ζωντανό, που όσο πιο γνήσιο παραμένει, τόσο περισσότερο αναγνωρίζεται παγκοσμίως ως υπερπολύτιμο οικουμενικό αγαθό. Κάτι για το οποίο αξίζει να αισθανόμαστε περηφάνια: 
«Ο πολιτισμός μας είναι η περισπωμένη του κόσμου»…
 Τόσο απλά..» 


1 ) Γ.Π: Καλησπέρα Ψαραντώνη. Να πάμε από την αρχή. Η πρώτη λύρα που έπαιξες ήταν αυτή του Νίκου;
Ψ: Ναι, πάνω σε αυτήν έμαθα. Βλέπαμε τον Νίκο που έπαιζε, του ζητάγαμε και μας μάθαινε. Την είχα πρωτοπάρει κρυφά, με άκουσε που έπαιζα και μου είπε να συνεχίσω. Μού έδειχνε λίγο – λίγο.

2 ) Γ.Π: Πρώτες επαφές με την δισκογραφία; 
 Ψ: Πρώτη επαφή μου πρέπει να ήταν όταν ήμουν 18 χρονών. Εγράψαμε τότες ένα μικρό δισκάκι. Νομίζω στην Κολούμπια.

3 ) Γ.Π: Μετά είχες γνωρίσει τον Χατζιδάκι;
Ψ: Ναι, είχε έρθει ο Χατζιδάκις στα Ανώγεια. Έκανε κάμποσα χρόνια εκδηλώσεις εκεί. Ωραία χρόνια, ωραίες εποχές… Εκάνανε τότες έναν διαγωνισμό, που παίξαμε πολλοί λυράρηδες. Κι εμένα μου έδωκε ένα ειδικό βραβείο. Όχι το πρώτο βραβείο. Είπε: «Αυτός πρέπει να πάρει ειδικό βραβείο μαζί με χρήματα». Όμως δεν τα πήρα τα λεφτά. Τα έδωσα στον Δήμο. Σε δραχμές τότε. Περίπου το 1975.

4 ) Γ.Π: Και έκτοτε ξεκίνησες να παίζεις σε μαγαζιά; 
Ψ: Ναι, μετά παίζαμε σε μαγαζιά στο Ηράκλειο και σε όλη την Κρήτη. Σε γιορτές, σε πανηγύρια…


5 ) Γ.Π: Τα πανηγύρια ήταν τότε, όπως είναι τώρα;
Ψ: Όχι, τώρα δεν έχει τέτοιο πράμα σαν αυτό που γινόταν τότε. Δεν  γίνονται τώρα έτσι. Τότε έρχονταν με τα άλογα από τα άλλα χωριά. Και  γέμιζαν οι πλατείες. Και κρατούσαν τα πανηγύρια δυο τρείς μέρες. Τώρα κάνουν οι σύλλογοι μερικές φορές κάποια ωραία πανηγύρια, αλλά και πάλι δεν είναι σαν αυτά τα παλιά, τα παραδοσιακά.

6 ) Γ.Π: Υπάρχουν πλέον, όμως, πολλοί αξιόλογοι μουσικοί και σχήματα που ασχολούνται με την παράδοση.
Ψ: Όσο πάει ο καιρός, βλέπεις και ο κόσμος επιστρέφει στην παράδοση. Γιατί η παράδοση είναι πάντα παρόν. Είναι η ρίζα. Χωρίς την ρίζα, ούτε   δέντρο, ούτε καρπός. Εκεί είναι η τέχνη και η ποίηση του λαού. Κι αυτή  μένει για πάντα. Όσο κι αν την χτυπήσουν, αυτή ώπ… ξεπετάγεται πάλι. Και είναι παρόν. Εκεί είναι η ουσία της Τέχνης.

7 ) Γ.Π: Σε έχουν καλέσει ποτέ σε κάποιο Πανεπιστήμιο σε κάποια έδρα μουσικών σπουδών να μιλήσεις στα παιδιά; 
 Ψ: Μα τα παιδιά, βλέπεις πως όταν ακούν κάποιον μουσικό να παίζει έτσι, να αυτοσχεδιάζει, φεύγουν και πάνε στο εύκολο. Τους το δείξουν ένα, δύο, τρία. Έτσι τα έχουν μάθει. Μα η μουσική δεν είναι έτσι. Πρέπει να το έχει ο άνθρωπος. Αν δεν το έχεις μέσα σου, δεν γίνεται. Να αυτοσχεδιάζεις πάνω στο όργανο, να κάνεις τρέλες, να κάνεις γλύκες, να το νοιώθεις.

8 ) Γ.Π: Ναι, αλλά ο τρόπος με τον οποίο αυτοσχεδιάζεις εσύ, που είναι χαρακτηριστικός και στη δισκογραφία σου, στο «Νογώ» ή στο «Παλιό κρασί η σκέψη μου», δεν θα έπρεπε να είναι αντικείμενο μελέτης για κάποιες μουσικές σχολές;
Ψ: Δεν το ξέρω αυτό. Δεν ξέρω πως μπορούν να το δώσουν αυτοί στα παιδιά για να το μάθουν. Τα μαθαίνουν πάνω στο χαρτί. Και τους λένε αυτό είναι, θα το μάθεις από εδώ μέχρι εκεί. Μα ο άλλος, αν είναι καλλιτέχνης, δεν τα χρειάζεται αυτά. Ούτε έτσι μπορεί να γίνει καλλιτέχνης. Μπορεί να μαθεύεται αυτό που του δείχνουν. Και να το μαθαίνει και να το παίζει. Όμως, όλο το υπόλοιπο δεν μαθεύεται. Να γεννάει μουσική, μελωδία, να έχει μέσα του την δύναμη αυτή. Ο καλλιτέχνης γεννιέται…


9 ) Γ.Π: Η παράδοση δίνει στον άνθρωπο τέτοια δύναμη;
Ψ: Είπαμε, πρώτα πρέπει να τό ‘χει ο άνθρωπος. Και η παράδοση είναι εκεί για να του δώσει. Παρόν… Όπως τώρα. Ποτέ δεν υπήρχαν τόσα χωριά στην Κρήτη, που να κρατούν τα παιδιά λύρες να παίζουν. Αυτό είναι ομορφιά. Μαθαίνουν την παράδοσή τους, την καταγωγή τους, ακούν και προσανατολίζονται. Και είναι εκατοντάδες τέτοια παιδιά που παίζουν την λύρα. Από αυτά θα φανεί ένα ταλέντο που θα ξεχωρίσει, και θα κάνει καινούρια πράγματα για την παράδοση. Να την πάει παρακάτω..

10) Γ.Π: Βλέπω πως έχουν αρχίσει πολλά νέα παιδιά και ψάχνονται, και βρίσκουν και μαθαίνουν και όργανα που ‘τείναν να εξαφανιστούν. Ασκομαντούρες, μπουλγαρί…
Ψ: …Ναι, ναι. Ξαναβγαίνουν οι ασκομαντούρες και πολλά τέτοια ωραία…

11 ) Γ.Π: Οι εντυπώσεις σου από τα φεστιβάλ που σε καλούν στο εξωτερικό;
 Ψ: Έξω γίνονται ωραία φεστιβάλ. Μας καλούν και πηγαίνουμε, και μιλούν για την ιστορία μας και χαίρεσαι να τους ακούς. Εδώ δεν μας τα λένε αυτά. Οι Έλληνες είναι η περισπωμένη του κόσμου. Από εδώ είναι ο πολιτισμός… Κάνουν καλά φεστιβάλ στο εξωτερικό, που καλούν μουσικούς από κάθε χώρα. Και παίζουν πολύ ωραία. Μιλούν οι παρουσιαστές και λένε πράγματα ωραία για τη Ελλάδα. Πως εκεί είναι η τέχνη…
Πήγαμε στο φεστιβάλ των πέντε ηπείρων, που το κάνουν Γάλλοι, Γερμανοί, Ελβετοί, και έρχονται μουσικοί από κάθε χώρα, και γίνεται εκεί η μεγάλη συνάντηση. Έβγαιναν οι μουσικοί, έπαιζε ο καθένας κάποια κομμάτια και έλεγε ο παρουσιαστής κάποια λόγια. Τελευταίον λέει τον «Γκρέκ». Βγαίνω και παίζω κάτι που μου ήρθε εκείνη την στιγμή. Έγινε από κάτω βοή. Και βγαίνει ο παρουσιαστής και παίρνει φόρα. Άρχιζε και έλεγε αυτά που δεν μας λένε εδώ για να μην ξέρουμε την ιστορία μας. Λέει αυτή είναι η τέχνη της αρχαίας Ελλάδας. Η κραυγή της Κρήτης που είναι το νησί των θεών. Από εκεί ξεκίνησαν όλα. Οι Κρήτες, Μινωήτες, Έλληνες είχαν στόλο, μουσική, θέατρο. Και πήγαν, λέει, με τον στόλο τους και γυρίσαν τον κόσμο, και μας έμαθαν την μουσική. Τη λύρα, λέει, που έπαιζε μετά ο Ορφέας και ο Απόλλωνας, τα τύμπανα των Κουρητών και τους αυλούς. Μας έδωσαν το φώς του πολιτισμού. Όσοι λαοί επισκεφτήκαν μετά αυτή την χώρα δεν είχαν τίποτα να δώσουν. Έπαιρναν και μετέφερναν…

12 ) Γ.Π: Εδώ γιατί δεν μας τα λένε αυτά;
Ψ: Εμ, πες μου εσύ! Αυτό είπα κι ενός καθηγητή. Πως αυτά πρέπει να τα λένε στα παιδιά από την πρώτη τάξη του Δημοτικού σχολείου. Να παίρνουν τα κοπέλια περηφάνια για την καταγωγή τους, για τον πολιτισμό τους. Αύριο αν χρειαστεί πώς θα πάνε να πολεμήσουν στον πόλεμο; Και μου λέει: «ότι μας λένε, λέμε». Και τσαντίστηκα εγώ, και μου λέει: «αν πούμε τέτοια θα μας απολύσουν». Γιατί μωρέ, αν μιλήσεις για την ιστορία σου θα σε απολύσουν; Ναι, μου λέει… Παράξενα πράγματα… Δεν μπορεί να το πιστέψει άνθρωπος… Όλοι οι λαοί ξέρουν την ιστορία τους, και θαυμάζουν και την δικιά μας. Κι εμείς δεν ξέρουμε τίποτα..

13 ) Γ.Π: Το «Ψαρό», από το Ψαραντώνης και το Ψαρονίκος, έχει βγει για τον Παππού σου στην Κρητική επανάσταση;
Ψ: Ναι, λέει έτρεχε πρώτος και τους έπιανε τους Τούρκους. Και λέγανε εκεί οι άλλοι απ’ την παρέα, σαν τα ψάρια τους μαζεύει τους Τούρκους. Και του έμεινε το παρατσούκλι ο Ψαρότουρκος, και συνέχισε έτσι κι έγινε ο Ψαραντώνης. Γιατί έχουμε όλοι παρατσούκλια κάτω. Εμάς κρατάει από τότε, από την επανάσταση.

14 ) Γ.Π: Δηλαδή δεν είναι μύθος οι εθνικοί αγώνες του λαού μας;
Ψ: Ε, όχι βέβαια!

15 ) Γ.Π: Να σε ρωτήσω Ψαραντώνη, πώς πρόκυψε η συνεργασία με τον Nικ Κέηβ;
 Ψ: Μας κάλεσε ο ίδιος στα φεστιβάλ που διοργανώνει. Μας έχει καλέσει πολλές φορές. Παίζουμε μαζί τους, παίζουν κι αυτοί ωραία, όμορφα. Και μετά μου λένε να πάμε στα δωμάτια τους να συνεχίσουμε. Να βάλουμε την λύρα, όπως παίζουν αυτοί, να κάνει συζήτηση με τα δικά τους όργανα. Και φιλούν την λύρα μετά, τρελαμένοι,  και λένε «του Θεού το όργανο»! Ήθελε να έρθει και στην συναυλία μου στο Φάληρο, αλλά είχε κλείσει εμφανίσεις αλλού.


16 ) Γ.Π: Το 2011 ξεκίνησες να συνεργάζεσαι και με τον Βινίσιο Καποσσέλα;
 Ψ: Ναι, είχε έρθει από την Ιταλία στη Κρήτη με τους μουσικούς του. Και με φώναξε και γράψαμε σε ένα στούντιο τραγούδια του Καποσέλα, Ιταλικά. Εγώ δεν ξέρω Ιταλικά, αλλά έκανα από πίσω φωνές, έβαλα λύρα, και έβγαιναν ωραία. Δικά του τραγούδια…

17 ) Γ.Π: Τι καινούριο ετοιμάζεις;
Ψ: Έχω πολλά! Τώρα θέλω να φτιάξω ένα τραγούδι που ήταν να πούμε στην έναρξη των Ολυμπιακών αγώνων στην Αθήνα.

18 ) Γ.Π: Το 2004;
Ψ: Ναι.

19 ) Γ.Π: Και γιατί δεν το είπατε τότε;
Ψ: Όταν ήταν να γίνουν οι αγώνες, με είχαν πάρει τηλέφωνο. Η αυτή… Η Αγγελοπούλου την λέγανε;

20 ) Γ.Π: Ναι.
Ψ: Το συζήταγε αυτή για να παίξω στην έναρξη των αγώνων. Και με πήραν τηλέφωνο, να μου πουν να φτιάξω λέει μία αίτηση να την καταθέσω, γιατί πρέπει να παίξω να ανοίξω τους Ολυμπιακούς αγώνες. Και δεν μπορείς, μου λέγαν, να πεις όχι, πρέπει να συμπαρασταθείς. Εντάξει τους λέω. Μού λένε να πας στην Αθήνα να καταθέσεις την αίτηση, η κυρία Αγγελοπούλου, κι αυτή αυτό θέλει. Ε, ήρθα κι εγώ, την κατέθεσα την αίτηση. Δυο χρόνια πριν να γίνουν οι αγώνες.. Όσο σίμωνε ο καιρός, είχαμε φτάσει δυο μήνες πριν την έναρξη, περίμενα να μου πουν που θα πάω, τί θα κάνω. Είχα μιλήσει και με τον Βασιλαρά από την Κάρπαθο, τον ποιητή. Που μού χε δώσει το «Θ’ ανεβώ στον ουρανό». Τον είχα πάρει για τους αγώνες και μού χε πει, «θα σου γράψω ένα τραγούδι να στο στείλω». Μου έγραψε ένα ωραίο τραγούδι, που θα το βάλω τώρα στο CD που θα φτιάξω. Ωραίο τραγούδι. Του ‘φτιαξα και μια ωραία μουσική..

21 ) Γ.Π: Και με τους αγώνες τι έγινε; 
Ψ: Ε, όσο σίμωνε ο καιρός, είχαμε βρεθεί εκεί με μια παρέα, τους λέω περιμένω απάντηση να δω τι θα κάνω. Μου λέει ένας, «πήγαινε στον Δήμο, να ρωτήσεις τον Δήμαρχο. Δουλειά του είναι να συμπαρασταθεί στη Παράδοση». Και πήγα στον Δήμαρχο στο Ηράκλειο, του λέω κύριε Δήμαρχε έτσι κι έτσι. Θα πάω μου λέει στην Αθήνα αυτές τις μέρες, και θα το δω. Θα σού έχω απάντηση από βδομάδα. Πάω από βδομάδα και του λέω: «τι έγινε»; «Εμ, μου λέει, δεν ξέρω, κι από δω κι από κει». «Καλιά», του λέω, «ίσα – ίσα προδότες είστε όλοι», και σηκώθηκα κι έφυγα.

22 ) Γ.Π: Καλά ρε παιδί μου, και δεν σε πήραν να σου πουν γιατί δεν σε βάλαν; Δεν σου είπαν κάποια δικαιολογία;
Ψ: Εμ, δεν τους ξέρεις; Όλοι αυτοί είναι κύκλωμα. Το καλό εδώ και την παράδοση τα κυνηγάνε. Από τους Δήμους, από τα βιβλία, αυτοί δεν κωλώνουν. Δεν σέβονται τίποτα!

23 ) Γ.Π: Θυμάμαι και με το Ηρώδειο, που για χρόνια δεν στο έδιναν να κάνεις μια συναυλία..
Ψ: Ε, μα φωνάξαμε τότε λίγο, και στο τέλος μου το δώκανε. Και λέγανε τότε αυτοί που δουλεύανε και ο πρόεδρος εκεί, «Δεν φτάνει, ακόμα και να παίζεις πέντε – έξι βράδια». Γιατί ο κόσμος ήταν γεμάτος κι έξω από το θέατρο, και καθόντουσαν κι ακούγανε. Ε, λέω, κάθε χρόνο τώρα θα με φωνάζουν… Αυτό ήταν… Δεν με ξαναφώναξαν…Εμείς εμπαίξαμε Τετάρτη. Μετά πήγα στο Φεστιβάλ Αθηνών να υπογράψω κάποια χαρτιά. Και μου λέει ένας εκεί: «Το Σάββατο που παίξανε κάτι άλλοι, ήταν τρακόσια άτομα. Βιαζόμασταν να τελειώσουν να φύγουμε»… Και λέει μια κοπέλα εκεί: «Αυτά που βάζουν δεν ταιριάζουν στο περιβάλλον του Ηρωδείου. Είναι για το Μέγαρο Μουσικής. Εσύ ταιριάζεις εκεί»… Μα δεν με ξαναφωνάξαν.

24 ) Γ.Π: Η δική σου μουσική και το ύφος, η μουσική μας παράδοση, το αρχαίο θέατρο, θα έπρεπε να πρωταγωνιστούν σε τέτοιους χώρους. Γιατί αυτή η απαξίωση; 
 Ψ: Δεν τα θέλουν εδώ αυτά. Στην Ιταλία πήγαμε και παίζαμε με τον Kαποσσέλα . Πριν δυο χρόνια, με βάλαν στην Κατάνια, στο αρχαίο ελληνικό θέατρο. Με είχαν βάλει οι Ιταλοί στο πρόγραμμα, και δεν μου το ‘χανε πει. Με παίρνουν πριν τρείς μέρες και μου λένε οι Ιταλιάνοι πως παίζεις στο αρχαίο ελληνικό θέατρο της Κατάνια, μόνος. Ε, μα γιατί δεν μου το ‘χατε πει, μωρέ; Τώρα, λέει, στο λέμε, κι έλα… Και πήγαμε… Είναι ένα αρχαίο θέατρο πιο μεγάλο από το Ηρώδειο. Πολύ ωραίο, που πίσω από τον πάτο έτρεχε και τσουτσούριζε το νερό. Πάω λοιπόν και έμπαινε ο κόσμος και το γέμισε. Είπα, «τώρα Αντώνη τι κάνεις»; Έφτιασα, κούρδισα το λυράκι, τη λύρα, τον τζουρά μου, και λέω βγαίνω κι ό,τι γίνει. Κάθισα κι άκουγα το νερό που τσουτσούριζε πίσω και αυτοσχεδίαζα πάνω. Να μη τα πολυλέμε, όταν έφτασε το διάλειμμά, ήρθαν οι υπεύθυνοι του φεστιβάλ στα καμαρίνια κι έκαναν σαν τα παιδιά από τη χαρά τους. Κι έρχεται ο Καποσσέλα και λέει, «ο Ψαραντώνης πρέπει να παίζει εδώ, δεν κάνει κανένας άλλος γι’ αυτό το μέρος»… Ωραία πράγματα…


25 ) Γ.Π: Είναι δηλαδή ο πολιτισμός μας τόσο σεβαστός έξω;
Ψ: Ε, βέβαια! Υπάρχει καλύτερο πράγμα; Ο ομορφότερος πολιτισμός του πλανήτη. Η περισπωμένη του κόσμου. Και η περισπωμένη της Ελλάδος είναι η Κρήτη…Στην Αμερική είχαμε παίξει στο παγκόσμιο μουσικό ινστιτούτο, δεκαέξι μουσικοί είμαστε, και κράτησε τρείς μέρες το φεστιβάλ. Με είχανε πρώτο – πρώτο και λέγανε ο Τζίμι Χέντριξ της Ελλάδος. Και τους λέω, «εμένα με λένε Αντώνη όχι Τζίμι». Και γελούσαν οι Αμερικάνοι! Ωραία είχαμε περάσει.

26 ) Γ.Π: Εκεί σε έβαλαν στο παγκόσμιο μουσείο παραδοσιακών οργάνων; 
 Ψ: Μου επήραν την λύρα. Μου την ζητάγανε έναν χρόνο να την δώσω. Ήρθαν τελικά και την πήραν και την έχουν βάλει στο μουσείο. Πάνε εκεί πολλά σχολεία, τουρισμός, και βλέπουν πρώτη την λύρα της Κρήτης, κι έχουν δίπλα ένα βίντεο που παίζω. Και μέσα είναι τα παραδοσιακά όργανα από κάθε χώρα. Κι έχουν την λύρα, του Θεού το όργανο, μπροστά, πρώτο… Το πιο αρχαίο… Οι αυλοί και η λύρα..

27) Γ.Π: Στην αρχή ήταν η λύρα χωρίς δοξάρι, σωστά;
Ψ: Στην αρχή ήταν σε όστρακο χελώνας. Σκέτη… Δεν υπήρχε δοξάρι στην αρχή…  Ήτωνε τότε ένας αρχαίος λυράρης βοσκός στο Ιδαίον Άντρον. Και κρατούσε μια προβιά από τράγο, αίγα, δίπλα στην λύρα του. Κι έτσι όπως έκανε να κουνήσει την προβιά, οι τρίχες έπαιξαν την λύρα. Και το άκουσε, κι ανασηκώθηκε. Έφτιαξε μετά ένα δοξάρι που του πέρασε τρίχες τράγου. Κι έπαιζε με αυτό την λύρα, και γύριζε όλη την Κρήτη… Έτσι βγήκε μετά το παραμύθι που λέει…

(Σημείωση Γιάννη Παναγιωτακόπουλου: Εδώ πια ο Ψαραντώνης είχε ανακαθίσει, μίλαγε, κουνούσε τα χέρια του και τα μάτια του άστραφταν σαν να έβλεπε μπροστά του αυτά που μας διγιώταν. Καθίσαμε και τον ακούγαμε μαγεμένοι. Ήταν το καλύτερο κλείσιμο για την συνέντευξή…)

…Εκατέβαινε ένας άνδρας από τον Ψηλορείτη. Φτάνει στον κάμπο που βόσκαν τα πρόβατα. Και τον εθωρεί ο Κατόπερος ο λυράρης, ο αρχαίος. Και του λέει, «ε, που πας; Κουρασμένος μου φαίνεσαι. Κάτσε»… Ο διαβάτης ήταν ο Δίας. Και λέει του λυράρη: «Ο δρόμος που έχω μπροστά μου είναι μεγάλος». Λέει του αυτός, «έμπα εδώ στο μητάτο να σου δώσω κάτι να φας και να πιείς, και θα συνεχίσεις τον δρόμο σου»… Μπήκε ο Δίας και κάθισε. Του δώσε ο Κατόπερος να φάει και να πιεί. Κι ήπιασε την λύρα του και άρχιζε να παίζει. Αγαλλίασε ο Δίας από την μουσική. Του φύγε από πάνω όλη η κούραση και πήρε δύναμη πολύ. Σηκώθηκε, έκανε έτσι κι ήφιαξε ένα δοξάρι χρυσό. Το δώσε στον λυράρη κι αυτός όταν το ακούμπαγε στη λύρα έβγαινε ήχος άλλο πράμα! Κι ήπεζε κι ακουγόταν μακριά. Κι έτσι τον ευχαρίστησε ο Δίας για τη φιλοξενία, κι έφυγε και πήρε τον δρόμο του, πού ήταν μακρύς ακόμα…

Φωτογραφία 2: Ο Ψαραντώνης τη δεκαετία του '60.
Φωτογραφία 4: Ο Ψαραντώνης με τον Nick Cave.
Φωτογραφία 5: Ο Ψαραντώνης στη σκηνή με τον Βινίσο Καποσέλα

Ανταπόκριση από την τριήμερη έκθεση παλαιών παιχνιδιών (Vintage Toys), που πραγματοποιήθηκε στο Γκάζι

                                                             του Σταμάτη Μαμούτου

Από τις 20 μέχρι και τις 22 Απριλίου, πραγματοποιήθηκε για μια ακόμη χρονιά η έκθεση παλαιών παιχνιδιών, comics και άλλων αντικειμένων.  Το συγκεκριμένο γεγονός έλαβε χώρα στο κτίριο του μηχανουργείου, το οποίο βρίσκεται στον εκθεσιακό περίβολο του δήμου Αθηνών, στο Γκάζι. Η είσοδος ήταν πέντε ευρώ και για τις τρεις ημέρες. Καταρχάς, όσον αφορά την τιμή εισόδου, εκτιμώ ότι ήταν ικανοποιητική. Φρονώ, όμως, ότι θα ήταν καλό αν, στην δύσκολη οικονομικά συγκυρία που βρίσκεται η ελληνική κοινωνία, υπήρχε μια μικρή έστω διευκόλυνση για ομάδες όπως αυτές των φοιτητών και των ανέργων. Κατά τα άλλα, η οργάνωση ήταν άρτια, ο κόσμος που παραβρέθηκε αρκετός και ασφαλώς, το θέαμα ένα αληθινό ψυχικό βάλσαμο, τόσο για τους κουρασμένους από την αντιαισθητική επέλαση της μεταμοντέρνας μας εποχής ενηλίκους όσο και για τους μικρότερους.


Ο χώρος φιλοξενούσε εκθέτες που απλώς παρουσίαζαν συλλογές παλιών παιχνιδιών, αλλά και πωλητές από καταστήματα παιχνιδιών,comics κι αντικειμένων των περασμένων δεκαετιών, designers, καμπίνες με ηλεκτρονικά παιχνίδια της δεκαετίας του ’80, εκθέσεις μοντελιστών, καθώς επίσης κι έναν παιδότοπο για τα πιτσιρίκια των πολύ μικρών ηλικιών. Η μουσική όταν εισήλθα με…ανησύχησε ελαφρώς, καθώς από τα ηχεία ακούγονταν pop επιτυχίες. Ωστόσο, λίγα λεπτά μετά την άφιξή μου, στα αυτιά μου έφτασαν οι πρώτες τραχιές μελωδίες του Rock You Like A Hurricane των Scorpions κι άρχισα να νιώθω πιο άνετα. Ακολούθησε το Bad Medicine των Bon Jovi συνεφέροντάς με για τα καλά, για να έρθει το  Crazy Train να βομβαρδίσει τα κρανία των παρευρισκόμενων με τις ανεπανάληπτες συγχορδίες του Rhoads. Στη συνέχεια, ένας κιθαριστικός ήχος που θύμιζε μανσάρισμα μοτοσικλέτας με έκανε να θέλω να αρχίσω το headbanging ανάμεσα στα εκθέματα, αντιλαμβανόμενος ότι ακολουθούσε το You Could Be Mine των Guns n Roses. Ήταν προφανές. Είχα φτάσει την κατάλληλη στιγμή! Οι περιηγήσεις μου στους χώρους της έκθεσης, υπό αυτούς τους ήχους, με έκαναν να αισθάνομαι ότι είχα μεταφερθεί στην παράλληλη διάσταση κάποιου μαγικού soundtrack.  


Όσον αφορά τα εκθέματα και τα αντικείμενα που πωλούνταν η ποικιλία ήταν μεγάλη. Αλλά πέρα από την αξία των ίδιων των εκθεμάτων, έχει μεγάλη σημασία το γεγονός ότι η θέα τους αναβίωσε στις μνήμες των παλαιότερων τις εποχές της Ελλάδας των χωματόδρομων, των γειτονιών και της χαμένης ανθρωπιάς. Τις εποχές που προηγούνταν, κοντολογίς, της παγκοσμιοποίησης και της κυριαρχίας του αγοραίου life style, που εκσυγχρόνισαν την ελληνική κοινωνία στερώντας της την παλαιότερη εθνική της ταυτότητα. Εύχομαι, εκτός από τις θύμησες που ξύπνησαν στους μεγαλύτερους, η θέα και η αφή των παλαιών αυτών παιχνιδιών να μεταρσιωθούν σε σπορά πνευματικής αναζήτησης για τους μικρούληδες, που είχαν την τύχη να βρεθούν στην εκδήλωση αυτή.  


«Το βλέπετε αυτό; Τα παιδιά της ηλικίας μου γυρνούσαμε από γειτονιά σε γειτονιά για να το βρούμε και να το παίξουμε» είπε ένας πατέρας στους μικρούς του γιους που συνόδευε στην έκθεση, δείχνοντάς τους το κορυφαίο επιτραπέζιο παιχνίδι δράσης των ‘80’s, δηλαδή το Κάστρα και Πολιορκητές. Όπως έχω γράψει και στο παρελθόν, το παιχνίδι αυτό αποτελεί μια από τις σημαδιακές παιδικές αναμνήσεις των νεορομαντικών «επικάδων». Πρόκειται για την ελληνική κυκλοφορία του Crossbows and Catapults, των αρχών της δεκαετίας του ’80. ΤοCrossbows and Catapults συνέχισε να κυκλοφορεί στο εξωτερικό σε νέες εκδοχές. Ωστόσο, στην χώρα μας, παρ' όλη τη μεγάλη του επιτυχία, δεν κυκλοφόρησε κάποια μεταγενέστερη έκδοσή του λόγω της υποχώρησης της ελληνικής βιομηχανίας παιχνιδιών από την δεκαετία του ’90 κι έπειτα.


Το κύριο γνώρισμα της ελληνικής έκδοσης ήταν ότι κυκλοφορούσαν δυο πακέτα, η «μικρή» και η «μεγάλη πολιορκία». Η «μεγάλη πολιορκία» είχε περισσότερα εξαρτήματα. Μεγάλο πλεονέκτημα ήταν τα εκπληκτικά εξώφυλλα που κοσμούσαν τα κουτιά και των δυο «πολιορκιών». Ασφαλώς, η εμπορική επιτυχία του παιχνιδιού οδήγησε την ελληνική εταιρία El Greco να κυκλοφορήσει και πολλά μεταγενέστερα εξαρτήματα, όπως τον «δράκο της φωτιάς», τον «πολιορκητικό κριό», τον «μινώταυρο», την «ασπίδα της μάχης», τον «κύκλωπα» και τον «δούρειο ίππο».


Το παιχνίδι παιζόταν στήνοντας απέναντι τα κάστρα, τους πύργους, τα τείχη, τους καταπέλτες και τις βαλλίστρες των δυο αντίπαλων στρατιών, δηλαδή των Βίκινγκς και των Βάρβαρων. Ο κάθε αντίπαλος επιστράτευε όποιο από τα μεταγενέστερα εξαρτήματα (μινώταυρο, κύκλωπα κλπ) ήθελε και η μάχη ξεκινούσε με τα εξαρτήματα, τους καταπέλτες και τις βαλλίστρες να εκτοξεύουν εκατέρωθεν στρογγυλά βόλια, τα οποία γκρέμιζαν τα τείχη του αντίπαλου και σώριαζαν κάτω τους πολεμιστές.


Στην κανονική του εκδοχή το παιχνίδι παιζόταν με κανονισμούς, οι οποίοι το έκαναν αμφίρροπο και αγωνιώδες. Για παράδειγμα υπήρχε περιορισμός στην χρήση των εκτοξευόμενων βολιών, ανάλογα με την απόσταση που έφταναν από τα τείχη του αντίπαλου έπειτα από την ρίψη τους, και άλλα σχετικά. Ωστόσο, η συντριπτική πλειοψηφία των παιδιών της δεκαετίας του ’80 αγνοούσαμε τους κανονισμούς και απλώς απολαμβάναμε τις αλλεπάλληλες ομοβροντίες, καταλαμβανόμενα από τον πολεμικό παροξυσμό που απλωνόταν πάνω στα οικογενειακά μας τραπέζια.


Στους χώρους της έκθεσης υπήρχε ένας εκθέτης που διέθετε και τις δυο «πολιορκίες» των ελληνικών εκδόσεων, στοιβαγμένες στο κουτί της «μεγάλης πολιορκίας». Το έκθεμα αυτό δεν ήταν προς πώληση. Επιτρεπόταν, όμως, η φωτογράφησή του, γεγονός που δεν άφησα ανεκμετάλλευτο.


Λίγο πιο δίπλα υπήρχε ομάδα αγωνιζομένων με τους κανονισμούς του παιχνιδιού, η οποία είχε στήσει μερικά πρόχειρα εξαρτήματα και επέτρεπε στους επισκέπτες να παίξουν. Ωστόσο, οι επισκέπτες έπαιζαν την απλή εκδοχή του παιχνιδιού κι όχι εκείνη με τους κανονισμούς.


Στον ίδιο χώρο υπήρχε ομάδα παρουσίασης ενός ακόμη παιχνιδιού με θεματολογία επικής φαντασίας. Επρόκειτο για το επιτραπέζιο (κατά το ήμισυ) καρτοπαίχνιδο, που οι παλιότεροι θυμόμαστε ότι κυκλοφόρησε στο πρώτο μισό της δεκαετίας του ’90 στην χώρα μας υπό τον τίτλο Hero Quest.  


Και απέναντι το Subbuteo club Olympia, που σημειωτέον έχει κατακτήσει ευρωπαϊκό τίτλο σε αγώνες, παρουσίαζε το πιο αγαπημένο και πιστό στο αληθινό άθλημα επιτραπέζιο ποδοσφαιράκι. Για την απήχηση του Subbuteo έχουμε αρθρογραφήσει σε παλαιότερα τεύχη της Φανταστικής Λογοτεχνίας, ενώ σημείο αναφοράς για εμάς τους νεορομαντικούς αποτελούν και τα σχετικά με το θέμα άρθρα του Sun Knight. Και το Subbuteo έχει αυστηρούς κανονισμούς, οι οποίοι αφορούν το πώς πρέπει να αγγίζονται και να ωθούνται στην τσόχα οι κινούμενοι παίκτες, αλλά και τις γενικές προδιαγραφές του παιχνιδιού που οφείλουν να είναι πιστές στους κανονισμούς του ποδοσφαίρου. Ωστόσο, στις παλιές ελληνικές γειτονιές της δεκαετίας του ’80 κάποιοι από τους κανονισμούς εφαρμόζονταν ενώ άλλοι όχι. Στον χώρο της έκθεσης τα παιδιά του συλλόγου Olympia επέτρεπαν στους επισκέπτες να παίξουν στην τσόχα που είχαν στήσει και με πολλή ευγένεια εξηγούσαν τους κανονισμούς και έδιναν λεπτομέρειες για το παιχνίδι.


Στους διπλανούς πάγκους μπορούσε κανείς να συναντήσει εκθέτες και πωλητές επιμέρους παλαιών παιχνιδιών. Ένα από τα αγαπημένα παιχνίδια της δεκαετίας του ’80, με θεματολογία επικής επιστημονικής φαντασίας, ήταν το Κυρίαρχοι του Σύμπαντος. Επρόκειτο για την μεταφορά στον κόσμο των επιτραπέζιων παιχνιδιών της σειράς κινουμένων σχεδίων Black Star. «Οι Κυρίαρχοι..» ως παιχνίδι είχαν πολλά εξαρτήματα. Οι φιγούρες των καλών και των κακών διέθεταν ιπτάμενους ταύρους και γρύπες, καθώς και αστρόπλοια. Ωστόσο, το πιο επιβλητικό κομμάτι του παιχνιδιού ήταν το χιονισμένο κάστρο, το οποίο, μολονότι διέθετε εντυπωσιακή πρόσοψη, ήταν δημιουργημένο από ελαφρύ -και κούφιο στο εσωτερικό του- πλαστικό υλικό. Στους χώρους της έκθεσης υπήρχαν διάσπαρτα σε διάφορους πάγκους αρκετά από τα εξαρτήματα των «Κυρίαρχων…». Δεν υπήρχε, όμως, πουθενά συγκεντρωμένη ολόκληρη η συλλογή του παιχνιδιού.


Θα ήθελα να σημειώσω με ικανοποίηση ότι ανάμεσα στα άλλα παιχνίδια συνάντησα και κάποιες φιγούρες της παλιάς ελληνικής εταιρίας ΣΟΛΠΑ (αν θυμάμαι καλά το όνομα της εταιρίας ήταν μια συντόμευση του επωνύμου των αδερφών Σολπακίδη). Οι φιγούρες ήταν ασημόχρωμες και μαύρες ενώ κυκλοφόρησαν σε καταστήματα και ψιλικατζίδικα αρχικά κατά τη δεκαετία του ’70. Απεικόνιζαν μεσαιωνικούς πολεμιστές σε διάφορες στάσεις μάχης ενώ το πακέτο συνολικά περιελάμβανε κάστρα, καταπέλτες, έφιππους πολεμιστές και σκηνές ιπποτών. Προσωπικά είμαι τυχερός γιατί κάποια κομμάτια του όλου σετ ήταν από τα λίγα παιχνίδια που γλίτωσαν από τις διαθέσεις της μητέρας μου για απελευθέρωση χώρου στο πατρικό μου και κατάφερα να τα κρατήσω μέχρι σήμερα. Προφανώς, αυτά που είχα ήταν μεταγενέστερων εκδόσεων και όχι της δεκαετίας του ’70. Ωστόσο, πλαισιώθηκαν από τις παλιές, αυθεντικές φιγούρες που αγόρασα από έναν πάγκο της έκθεσης, για να λάβουν τις θέσεις τους στη μικρογραφία μεσαιωνικής πολιορκίας που έχω σκηνογραφήσει στο σπίτι μου, με συνδυασμό πολεμιστών της εταιρίας ΣΟΛΠΑ και εξαρτημάτων από άλλα παιχνίδια παρόμοιας θεματικής.


Είναι νομίζω κατανοητό ότι ο χώρος της έκθεσης είχε μετατραπεί σε ένα παιδικό βασίλειο περασμένων εποχών.  Άλλα ιστορικά παιχνίδια που συνάντησα ήταν το κατροπαίχνιδο ΥΠΕΡΑΤΟΥ, που παιζόταν με κάρτες οι οποίες περιελάμβαναν στοιχεία αυτοκινήτων, μηχανών ή αεροπλάνων, τα οποία οι παίχτες έπρεπε να συγκρίνουν, τα ΑΓΡΙΜΙΑ που αποτελούσαν μικρογραφίες από jeep τα οποία διέθεταν χαρακτηριστικά ζώων της ζούγκλας, τηλεκατευθυνόμενα αμάξια, τα ψαράκια που έπρεπε να ψαρευτούν από πλαστικά καλάμια τα οποία διαφήμιζε ο Κώστας Βουτσάς στα μέσα της δεκαετίας του ’80, τα πιγκουινάκια που ανέβαιναν την κλίμακα, ασφαλώς το αγαπημένο πλαστικό ποδοσφαιράκι με τα ελατήρια που παιζόταν πολύ πιο εύκολα από το Subbuteo αλλά δημιουργούσε εξίσου μεγάλες συγκινήσεις, το ποδοσφαιράκι που παιζόταν κι αυτό σε τσόχα (όπως το Subbuteo) με παίχτες που τοποθετούνταν σε βάσεις τα ελατήρια των οποίων τους επέτρεπαν να σουτάρουν και να δίνουν πάσες, το ΝΤΟΜΙΝΟ, παλαιά αυτοκινητάκια, οι θρυλικοί Εξωγήινοι που αποτελούνταν από μικρούς πλαστικούς παλαιστές οι οποίοι τοποθετούνταν στις κινούμενες με μοχλούς βάσεις ενός ρινγκ και γροθοκοπούνταν όταν οι χρήστες πατούσαν τα κουμπιά των μοχλών, οι φιγούρες των Thundercats και πολλά άλλα.


Στο κέντρο της πρώτης αίθουσας ήταν τοποθετημένοι ένας αυτοκινητόδρομος και ένας σιδηρόδρομος τα τοπία των οποίων ήταν δημιουργημένα από μοντελιστές. Δίπλα τους υπήρχε ένα διαστημικό τοπίο, σκηνογραφημένα playmobils που αναπαριστούσαν ένα ρωμαϊκό φρούριο απέναντι από το γαλατικό χωριό και μια σκηνογραφία με φιγούρες του παιχνιδιού Εξωγήινοι. Ολόγυρα υπήρχαν οι καμπίνες των παλιών ηλεκτρονικών παιχνιδιών και εκθέσεις παλαιών υπολογιστών-παιχνιδομηχανών της δεκαετίας του ’80, όπως το Atari, το Amstrad και το Spectrum.


Στην διπλανή αίθουσα οι επισκέπτες μπορούσαν να επισκεφθούν τον χώρο της Λέσχης Φίλων Comics, όπου πωλούνταν παλιά comics. Γύρω από αυτόν βρίσκονταν οι πάγκοι των καταστημάτων παλαιών παιχνιδιών, όπως εκείνος των καλών μας φίλων του Vintage Toy Mania, αλλά και του Παιχνοδρόμιου, της Χρονοκάψουλας, του Zartans Toy Store και άλλων στους οποίους υπήρχαν πολλά επιτραπέζια και φιγούρες παλαιότερων εποχών.   


Αποχωρώντας από τις αίθουσες της έκθεσης στάθηκα για λίγο στην είσοδο, όπου είχε παρκαριστεί το αυτοκίνητο που χρησιμοποιούσε ο Ντέιβιντ Χάσελχοφ, ως «Μάικ Νάιτ», στην τηλεοπτική σειρά Ο Ιππότης της Ασφάλτου. Ο ανοιξιάτικος ήλιος λαμπύριζε στην μαύρη γυαλισμένη επιφάνεια του αμαξιού. Για λίγο, η εικόνα αυτή με έκανε να ξανανιώσω κάτι απ’ τα ηλιόλουστα μεσημέρια της δεκαετίας του ’80, όταν ως πιτσιρικάς σεργιάνιζα στους χωματόδρομους του χωριού μου ή στις αυλές των νοτίων προαστίων της πρωτεύουσας, αναζητώντας την περιπέτεια στα παιχνίδια με τους φίλους και συζητώντας για όλα αυτά που λίγα λεπτά πριν είχα δει στους χώρους της έκθεσης. Μόνο που τότε ήταν ζωντανά στοιχεία του καθημερινού μου βίου. Ενώ τώρα, αποσπασματικές εικόνες ενός γκρεμισμένου παρελθόντος.


«Έτσι είναι τα πράγματα, οι εποχές περνάνε» θα μπορούσε να μου πει κάποιος φίλος αναγνώστης. Μπορεί. Ακόμη και αν συμφωνούσα με αυτή την διαπίστωση, πάντως, εξακολουθεί να υπάρχει κάτι που με ανησυχεί. Και τούτο γιατί αισθάνομαι ότι δεν είναι η προσωπική συγκίνηση που μου προκαλούν οι αναμνήσεις, αλλά η επίγνωση ότι ο κόσμος της εποχής μας είναι όντως αισθητικά και ηθικά υποδεέστερος από εκείνον της εποχής των παλιών παιχνιδιών και comics. Και το ακόμη χειρότερο, ότι μειώνονται οι προοπτικές του αντιλόγου στην επικρατούσα παρακμή των καιρών μας.  

                                                    Επιπλέον εικόνες από την έκθεση





















 Σχόλια 


Ανώνυμος Ο epic fantasy είπε...
καταπληκτικη παρουσιαση ωραιες φωτο
Τρίτη, 01 Μαΐου, 2018

Ανώνυμος Ο Σταμάτης Μαμούτος είπε...
Ευχαριστώ, επικέ..
Τρίτη, 01 Μαΐου, 2018

Ανώνυμος Ο Epic fantasy είπε...
Το ειχε αγορασει ο πατερας μου τον υπολογιστη στην φωτογραφια
Τετάρτη, 02 Μαΐου, 2018

Ανώνυμος Ο Epic fantasy είπε...
Σταματη μια μερα θελω να παιξουμε subbuteo μου το πεταξαν οι γονεις μου οταν ημουν μικρος
Τετάρτη, 02 Μαΐου, 2018
Ανώνυμος Ο Σταμάτης Μαμούτος είπε...
χα,χα..να διοργανώσουμε τουρνουά της φ.λε.φα.λο
Τετάρτη, 02 Μαΐου, 2018
 ΑνώνυμοςΟ Γιώργος Doomsword είπε...
Να ξερες τι μου θύμησες γράφοντας για το υπερατού και τα άλλα παιχνίδια...
Τετάρτη, 02 Μαΐου, 2018

Ανώνυμος Ο Epic fantasy είπε...
Ετσι
 Ο tzortzadams είπε...
Εικόνες/αναμνήσεις μιας άλλης/αναμφίβολα καλύτερης εποχής.
Έξοχο άρθρο/κείμενο για την έκθεση.
Συγχαρητήρια ακόμη μί φορά, συμ
μπολεμιστή!
Παρασκευή, 04 Μαΐου, 2018